BLOG

1

Waterstof terecht steeds meer in beeld

25

Bij elke discussie over duurzame energie komt op een gegeven moment waterstof ter sprake. Veel mensen zie hier de toekomst in en roepen dan ook dat we vol op waterstof moeten inzetten.

Voordelen van waterstof

Dat waterstof op voorhand zo populair is, komt vooral door de voordelen die het met zich meebrengt. Zo komt er geen CO2 vrij bij de verbranding van waterstof. Het enige restproduct is water.

Daarnaast is waterstof een energiedrager. Je kunt het makkelijk opslaan en vervoeren, om vervolgens pas te gebruiken waar en wanneer je het nodig hebt. Een groot voordeel ten opzichte van bijvoorbeeld zon- en windenergie.

Een ander groot voordeel van waterstof is dat de industrie op deze manier ook ‘groen’ kan worden. Onze bedrijven en industrieën zijn verantwoordelijk voor ongeveer 60% van de energiebehoefte! Daar is procentueel dus veel te winnen, maar er is een probleem: de grootverbruikers in de staalindustrie kunnen niet draaien op elektriciteit. Zonnepanelen en windmolens kunnen de staalindustrie dus niet verder helpen. Waterstof kan dat wel!

En dan beschikt Nederland ook nog eens over een uitstekend netwerk van gasleidingen en aansluitingen waar het waterstof door getransporteerd kan worden!

Zijn er dan alleen maar voordelen? Helaas niet, er zijn ook nog uitdagingen.

Nadelen van waterstof

Waterstof kent één, heel groot, nadeel: het bestaat niet. Dat wil zeggen, het bestaat niet in de natuur. Waterstof moeten we maken. Dat kan op verschillende manieren. Afhankelijk van de productiemethode ontstaat er grijze, blauwe of groene waterstof.

Grijze waterstof

De productie van grijs waterstof vindt plaats door gebruik te maken van aardgas. Dat betekent dat er bij de productie CO2 vrij komt, vandaar de term ‘grijs’.

Blauwe waterstof

De manier van produceren is bij blauw waterstof hetzelfde als bij de grijze variant. Alleen wordt nu de CO2 afgevangen en bijvoorbeeld opgeslagen in oude gasvelden onder de grond.

Groene waterstof

Het perfecte plaatje. Groen waterstof wordt geproduceerd door elektrolyse waarvan de elektriciteit die gebruikt wordt is opgewekt door zonnepanelen en windmolens. Helaas vraagt dit wel veel energie en is het vooral groen bij overcapaciteit van windmolens en zonnepanelen, iets wat er nu (nog) niet is.

Ook de Europese Commissie ziet steeds meer in dat waterstof onmisbaar is in de energietransitie. Volgens Eurocommissaris Frans Timmermans halen we zonder het gebruik van waterstof zelfs onze klimaatdoelstellingen niet.

Dat betekent dat er tempo moet worden gemaakt met onderzoek en ontwikkeling, zodat waterstof op korte termijn onderdeel kan worden van onze samenleving.

1

Is waterstof wel of niet de toekomst?

25

Zodra er gesproken wordt over een thema dat met duurzaamheid te maken heeft, hoor je tegenstrijdige geluiden. Voor- en tegenstanders hebben hun eigen argumenten, cijfers en berekeningen waarbij er geen tussenweg lijkt te zijn. En omdat waterstof ook een duurzaam onderwerp is, zijn ook hierbij de tegenstrijdige geluiden hoorbaar. Tijd om een paar feiten op een rijtje te zetten.

Waterstof is niet duurzaam

In dit geval hebben beide partijen gelijk! Het ligt er namelijk aan hoe de het is geproduceerd. Waterstof komt namelijk niet in de vrije natuur voor. Door elektrolyse kunnen we water (H₂O) splitsen in waterstof (H₂) en zuurstof (O). Er komt dus geen CO₂ bij vrij.

Maar: het splitsen door middel van elektrolyse vraagt om heel veel energie. En gebruiken we veel ‘gewone’ elektriciteit, dan komt er bij de opwekking van die elektriciteit wel weer veel CO₂ vrij. We spreken dan van grijze waterstof. Hierbij wegen de voordelen niet op tegen de nadelen.

Echter: gebruiken we (overtollige) energie van windmolens en zonnepanelen om H₂ te produceren, dan komt er in het hele proces geen CO₂ vrij. We spreken dan over groene waterstof. Deze H₂ is op te slaan en te gebruiken om te verwarmen of auto’s te laten rijden. Ook dan komt er geen CO₂ vrij. Juist het gebruik van windmolens en zonnepanelen die normaal gesproken verloren zou gaan, lijkt een mooie optie.

Waterstof is gevaarlijk

Hier beginnen de tegenstrijdigheden. Tegenstanders roepen dat waterstof heel explosief is en dat elke auto op waterstof ‘een rijdende bom is’. Even later vertelt een wetenschapper over de samenstelling van waterstof. Een molecuul is nog veel kleiner. Maar H₂ stijgt snel op. Bij een lek vervliegt het dus sneller, terwijl bijvoorbeeld aardgas de hele ruimte vult.

Ook zijn er testen gedaan waarbij er geschoten is op een gastank vol met waterstof. In films volgt er altijd direct een enorme explosie. In het echt blijkt er een gaatje in de tank te komen, waar het gas uitspuit en een steekvlam veroorzaakt die blijft branden. Geen explosie dus.

Het kan niet op het bestaande aardgas netwerk

Deze discussie lijkt steeds meer één kant op te gaan. Voorheen werd door sommigen geroepen dat H₂ niet vermengd mag worden met aardgas. Of dat de Nederlandse wet zegt dat gasleidingen direct verwijderd moeten worden als deze niet meer gebruikt worden. Daardoor kun je het dus niet later nog eens gebruiken wanneer (het gebruik van) waterstof verder is ontwikkeld.

Feit is wel dat de samenstelling van waterstof anders is dan die van aardgas. Maar toch zullen er maar kleine aanpassingen plaats moeten vinden om het praktisch mogelijk te maken. Denk bijvoorbeeld aan de cv-ketel.

De laatste proeven, pilots en testresultaten zijn minder somber over H₂ door onze bestaande gasleidingen. Dus dat biedt hoop voor de toekomst!